Steun ons en help Nederland vooruit

woensdag 5 april 2017

Coalities vormen in Afrika: ervaringen delen op het African Liberal Network congres

Door Marjolein de Jong

Toen ik gevraagd werd om naar Nairobi te gaan namens D66 hoefde ik niet heel lang na te denken. Dat leek me wel wat, en met name de inhoud van de opdracht was geweldig. De African Liberal Network (ALN) is een verzameling van liberale partijen in Afrika, met toch wel allemaal heel verschillende achtergrond en insteek. Het jaarlijkse congres – op wisselende locaties in Afrika – wordt echter goed bezocht.

Nairobi zelf is niet zo’n hele bijzondere stad; in tegenstelling tot de prachtige natuur verder in het land. Er wordt ook aangeraden eigenlijk zonder sieraden de straat op te gaan. Alhoewel, de straat op is een groot woord voor ‘ in de taxi stappen’. Want wandelende buitenlanders zie je eigenlijk nergens en niet zonder reden. Er was genoeg te doen op het congres, dus veel tijd om de stad in te gaan was er sowieso niet.

De trainers
De tweede dag stond in het teken van de trainingsseminars. We waren met vier trainers: Victoria Marsom van de Liberal Democrats; Frank Sitta van de Duitse FDP; Ndaba Gaolathe van de Botswana Movement for Democracy en ondergetekende. Dit alles onder de bezielende leiding van Marike Groenewold, tot voor kort werkzaam bij de Democratic Alliance in Zuid Afrika en nu werkzaam bij Anew. Vanuit de ALN was Luke Akal coördinator; een enorm motiverende jongeman uit Zuid Afrika die de organisatie verzorgde.

Governing Together
We begonnen in de ochtend met een het geven van pitches ter introductie van onszelf en de onderwerpen van de verschillende trainingen, waarna eenieder zich voor drie van de vier trainingen kon inschrijven. Het overkoepelende thema was ‘Liberals in Cooperation: Coalitions, Negotiations and Democratic Collaboration’. Mijn onderdeel was ‘Governing together; owning your policies, making you mark and settling disputes’. Hoe blijf je in een coalitie, hoe verkoop je aan je achterban dat je niet je volledige verkiezingsprogramma kunt uitvoeren en hoe claim je regelmatig je successen? Als oud-lijsttrekker in Den Haag, onderhandelaar en later wethouder in het eerste college met D66 na vele jaren is me dat wel op het lijf geschreven.

Na een korte inleiding mijnerzijds vroeg ik aan de deelnemers of een van hen wel eens in een coalitie had geopereerd. Het risico met zo’n open vraag is dat je heel gevarieerde antwoorden krijgt, en dat gebeurde dus ook. En de verschillen tussen de landen van de deelnemers zijn vrij extreem. Er zijn landen die nog op de rand van – of zelfs daadwerkelijk – in een oorlog zitten. Daar wordt anders aangekeken tegen een coalitie met bijvoorbeeld de warlords, wat niet onbegrijpelijk is.


Maak het meerderheidsverschil
Andere landen zitten gelukkig in stabieler vaarwater en konden wat rustiger over samenwerking praten. Wel hadden de meesten een soort angst voor coalitie deelname gebaseerd op onder andere de enorme verkiezingsnederlaag van de Liberal Democrats na hun coalitie met de Conservatives. Daar hebben we wat langer over doorgepraat, bij alle drie de sessies die ik deed. Mijn stelling is dat je in ieder geval moet zorgen dat je het meerderheidsverschil moet kunnen maken, anders wordt je weggevaagd. Zorg dat je ononderhandelbare punten paraat hebt en daar aan vasthoudt zo toon je ruggengraat naar je achterban. Vraag voor behaalde resultaten ook iedere week op een of andere manier aandacht in pers of via social media.

Realiseer je echter dat wanneer onze premier iedere week een praatje met de pers kan houden en allerlei mooie zaken vertelt, een coalitiepartner dat – op een andere manier en plaats – ook moet kunnen. Zorg daarnaast dat je op goede voet bent en blijft met je coalitiepartners. Ga regelmatig koffie of biertje drinken, zodat indien er werkelijk problemen opdoemen, de verstandhouding zo goed mogelijk blijft. Het meeste werd uiteindelijk door de deelnemers ook in zekere mate onderschreven. Wel is er in de meeste landen van Afrika een enorme overdaad aan politieke partijtjes; zelfs aantallen van 150 zijn voorbij gekomen. Dan hebben wij het alweer een stuk rustiger.

Meermaals succes
Al met al waren het drie zeer succesvolle trainingen die dag. Enkele zaken vielen mij in het bijzonder op. Ik werd diverse malen gefeliciteerd met het verkiezingsresultaat van D66! Dat wordt dus zelfs in Afrika gevolgd. Daarnaast bleek dat als je niet strak de regie in handen houdt de tijd opgaat aan een enkeling die zeer ruime inleidingen houdt over allerlei details in zijn of haar land. Voor D66 was dit een succesvolle bijdrage aan het ALN, en wat mij betreft zeker voor herhaling vatbaar!